Hơn nửa thế kỷ đi cùng nghề mộc, nghệ nhân Vũ Hồng Phong không chỉ dựng nên những nếp nhà gỗ cổ, mà còn lặng lẽ gìn giữ một lớp trầm tích văn hóa trong đời sống đương đại.

Trong câu chuyện về những đổi thay của tín ngưỡng thờ Mẫu hôm nay, có lẽ nên bắt đầu từ những người ở lại lâu nhất với cửa Thánh, những người vừa thực hành, vừa gìn giữ.

Trong đời sống văn hoá tâm linh của người Việt, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ từ lâu đã giữ một vị trí đặc biệt. Không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin, đó còn là không gian gìn giữ những chuẩn mực ứng xử: sự khiêm nhường trước đấng tối cao, lòng thành trong hành lễ, và một lối hành đạo biết tiết chế, biết đủ.

Ở dải đất ven biển xứ Thanh, nơi con người bao đời sống cùng sóng gió và gửi gắm niềm tin vào các đấng linh thiêng, đền Đức Thánh Cả (thôn Vạn Thắng, xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa) hiện lên như một không gian văn hóa - tín ngưỡng lắng đọng. Ngôi đền thờ Tứ vị Thánh Nương không chỉ là nơi hương khói, cầu an, mà còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, nơi nếp sống tinh thần được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Phóng sinh từ lâu đã trở thành một thực hành quen thuộc trong đời sống tín ngưỡng của người Việt. Tuy nhiên, theo Đại đức Thích Giác Tiến, điều cốt lõi của phóng sinh không nằm ở nghi thức hay số lượng sinh vật được thả, mà ở cách con người hiểu và thực hành lòng từ bi trong đời sống.

Trong không khí linh thiêng của mùa lễ hội đầu đông, mới đây, nghệ nhân dân gian Vũ Anh Tuấn (tức Vũ Quốc Tuấn), thủ nhang đền Mẫu Tam Cờ (Tuyên Quang), đã vinh dự loan giá khai mạc chương trình “Nghi lễ chầu văn - Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt”, tại đền Công Đồng Bắc Lệ (Lạng Sơn), do Trung tâm Bảo tồn văn hóa tín ngưỡng dân gian tổ chức. Sự kiện diễn ra trong hai ngày 23-24/9 âm lịch, quy tụ gần 30 thanh đồng tiêu biểu từ khắp mọi miền Tổ quốc.

Giữa dòng chảy sôi động của xã hội hiện đại, vẫn còn đó những con người lặng lẽ nhưng bền bỉ gìn giữ mạch nguồn văn hóa dân tộc. Trong tín ngưỡng thờ Mẫu, di sản phi vật thể đại diện của nhân loại, hình ảnh những đồng thầy có tri thức, giữ gìn chuẩn mực đạo hạnh, đang trở thành điểm tựa vững chắc cho cộng đồng. Nghệ nhân dân gian Vũ Quốc Tuấn (Vũ Anh Tuấn), thủ nhang đền Mẫu Tam Cờ (Tuyên Quang), là một gương mặt tiêu biểu như thế.