Giữ gìn giá trị cốt lõi của tín ngưỡng
Trong không gian ấy, Nghệ nhân Vũ Ngọc Chinh, thủ nhang đền Đức Thánh Cả, là người đã lặng lẽ gắn bó hơn hai thập niên, với hơn 35 năm thực hành và gìn giữ tín ngưỡng thờ Mẫu. Ông không xuất hiện theo cách ồn ào, mà được nhắc đến bởi sự điềm đạm, hiểu biết và một thái độ hành đạo chuẩn mực.
Với ông, cái thiêng không nằm ở sự phô diễn, mà ở cách con người giữ đạo trong lòng. Mỗi nghi lễ không chỉ là sự tái hiện của tín ngưỡng, mà còn là cách nhắc con người sống có chừng mực, biết giữ lễ, giữ nghĩa. Người làm thanh đồng, theo ông, trước hết phải biết giữ mình, không để cái tôi làm lu mờ hình ảnh của Thánh, không làm sai lệch những giá trị vốn có của tín ngưỡng.
Không chỉ là người giữ nền nếp nơi cửa thánh, ông còn âm thầm truyền dạy cho lớp thanh đồng trẻ. Từ cách hành lễ, lời khấn cho đến thái độ khi đứng trước ban thờ, mọi thứ đều được ông chỉ bảo tỉ mỉ. Ông thường nhắc, theo đạo trước hết phải hiểu đạo, rồi mới đến nghi thức. Chính vì vậy, ông luôn cố gắng giúp người trẻ hiểu đúng về thờ Mẫu, không phải để phô trương hay chạy theo những biểu hiện mê tín, mà là một không gian văn hóa tâm linh gắn với đạo lý và đời sống. Sự kiên nhẫn và chừng mực trong cách ông hướng dẫn đã góp phần giữ cho việc thực hành tín ngưỡng đi đúng lề lối.
Song hành giữa đạo và đời
Bên ngoài không gian đền, ông cũng là người gần gũi với bà con trong vùng. Người dân tìm đến ông không chỉ để làm lễ, mà còn để hỏi han, chia sẻ những chuyện trong cuộc sống. Có khi là chuyện gia đình, có khi là việc làm ăn, hay đơn giản là cần một lời khuyên để yên lòng. Ông lắng nghe, chia sẻ và giúp đỡ, dựa trên kinh nghiệm sống cùng đạo lý. Vì thế, mà ông được nhiều người tin tưởng, yêu quý.
Trong các dịp lễ hội, ngày rằm, mồng một, vai trò của ông càng rõ hơn. Ông đứng ra lo liệu nghi lễ, giữ cho mọi việc diễn ra trang nghiêm, đúng mực. Nhờ vậy, sinh hoạt tín ngưỡng ở địa phương vẫn giữ được nền nếp, không bị pha tạp hay biến tướng. Tín ngưỡng, vì thế, không tách rời đời sống mà gắn bó tự nhiên với cộng đồng làng xã.
Điều đáng quý là ông luôn giữ được sự cân bằng giữa việc gìn giữ và thích ứng. Những gì là cốt lõi của tín ngưỡng thì ông giữ rất chặt, nhưng trong cách truyền đạt hay tổ chức thực hành, ông không cứng nhắc. Ông hiểu rằng đời sống thay đổi thì cách tiếp cận cũng cần linh hoạt, miễn là không làm mất đi cái gốc. Chính sự mềm mỏng mà vững vàng ấy đã giúp tín ngưỡng thờ Mẫu ở đây vẫn được duy trì một cách tự nhiên, không bị đứt đoạn.
Trong bối cảnh một số thực hành tâm linh có dấu hiệu bị thương mại hóa, sự hiện diện của những người giữ được lề lối như ông trở nên đáng trân trọng. Không ồn ào, không khoa trương, ông chọn cách làm bằng việc của mình, bằng sự nghiêm cẩn trong từng nghi lễ và sự chuẩn mực trong đời sống hằng ngày.
Hơn ba thập niên gắn bó với cửa thánh, Nghệ nhân Vũ Ngọc Chinh vẫn kiên trì với một điều giản dị: giữ cho tín ngưỡng đúng với cái gốc của nó, và để những giá trị ấy tiếp tục sống trong đời sống hôm nay. Từ một ngôi đền nơi cửa biển xứ Thanh, câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là hình ảnh của những con người đang lặng lẽ giữ gìn mạch nguồn văn hóa dân tộc. Ở đó, tín ngưỡng không chỉ nằm trong nghi lễ, mà hiện diện trong cách con người sống với nhau bằng sự tử tế, khiêm nhường và niềm tin vào những điều bền vững.
