Những ngày cuối tháng 9 âm lịch, đền Công Đồng Bắc Lệ trở thành điểm gặp gỡ của hơn 30 thanh đồng đến từ nhiều địa phương trên cả nước, cùng tham gia chương trình thực hành nghi lễ chầu văn. Hoạt động do Trung tâm Nghiên cứu thực hành Văn hóa tín ngưỡng dân gian Việt Nam phối hợp với Ban Quản lý di tích xã Tân Thanh tổ chức.
Mỗi thanh đồng đến với Bắc Lệ mang theo những kinh nghiệm và nếp thực hành được bồi đắp qua nhiều năm gắn bó với tín ngưỡng. Qua tiếng hát văn, nhịp đàn, trang phục và các nghi thức truyền thống, chương trình giới thiệu những sắc thái văn hóa của tín ngưỡng thờ Mẫu, đồng thời tạo cơ hội để những người thực hành từ nhiều vùng miền gặp gỡ, giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm.
Trong số các thanh đồng tham dự, nghệ nhân Vi Thị Thanh Huệ được Ban Tổ chức lựa chọn thực hiện nghi lễ loan giá khai mạc. Đây là phần thực hành mở đầu chương trình, đòi hỏi sự am hiểu về trình tự nghi thức và khả năng phối hợp giữa thanh đồng với cung văn. Vẻ đẹp của nghi lễ chầu văn không chỉ nằm ở sắc màu khăn áo hay những động tác diễn xướng, mà còn ở sự hòa quyện giữa lời văn, tiếng nhạc và những lề lối được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Gần hai thập kỷ gắn bó với cửa Mẫu, nghệ nhân Vi Thị Thanh Huệ hiện đảm nhiệm vai trò thủ nhang tại Thánh Mẫu Lưu Quang (Đồng Nai), Phủ Chính Thông Linh Từ (Phú Thọ) và Thiên Quang Điện (Hà Nội).
Ba không gian thờ tự thuộc những địa phương có đặc điểm văn hóa và nếp sinh hoạt tín ngưỡng riêng. Công việc của người thủ nhang, bên cạnh chăm lo hương khói, tổ chức các kỳ lễ tiết, còn gắn với việc hướng dẫn con nhang đệ tử tìm hiểu nghi lễ, giữ gìn những tập quán và khuôn phép trong sinh hoạt tín ngưỡng.
Từ Đồng Nai ở phương Nam đến Phú Thọ và Hà Nội ở miền Bắc, quá trình gắn bó với các cộng đồng thực hành khác nhau giúp nghệ nhân Vi Thị Thanh Huệ có điều kiện tiếp cận những sắc thái văn hóa đa dạng của tín ngưỡng thờ Mẫu. Những kinh nghiệm ấy được tích lũy qua năm tháng, từ việc tìm hiểu nghi lễ đến duy trì nếp sinh hoạt tại các không gian thờ tự.
Năm 2016, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Di sản không chỉ được thể hiện qua hát văn, trang phục và nghệ thuật diễn xướng mà còn chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa cùng quan niệm sống của cộng đồng người Việt.
Trong đời sống hôm nay, khi nhiều hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống đang đứng trước những thay đổi, việc duy trì các nghi lễ đúng với giá trị vốn có càng cần đến sự hiểu biết và trách nhiệm của những người trực tiếp thực hành.
Sự tham gia của hơn 30 thanh đồng đến từ nhiều địa phương tại đền Công Đồng Bắc Lệ cho thấy sức sống của tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống cộng đồng, đồng thời tạo cơ hội để những người thực hành gặp gỡ, chia sẻ và cùng nhìn lại trách nhiệm gìn giữ di sản. Trong không gian ấy, nghệ nhân Vi Thị Thanh Huệ không chỉ đảm nhận nghi lễ loan giá khai mạc mà còn là một trong những gương mặt góp phần kết nối thực hành tín ngưỡng giữa các vùng miền. Bởi sau mỗi nghi lễ được thực hành trang nghiêm, điều còn lại không chỉ là những làn điệu chầu văn hay sắc màu khăn áo, mà còn là ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
