Nhân vật
Thanh đồng Nguyễn Thị Hồng Vân: Giữ “cái gốc” trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu hôm nay
Sinh ra trong một gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với tín ngưỡng thờ Mẫu, thanh đồng Nguyễn Thị Hồng Vân sớm được nuôi dưỡng trong một nếp nhà nơi những câu chuyện về Mẫu, về Thánh, đền phủ và lễ nghi đã trở thành phần quen thuộc của đời sống. Với cô, sự tiếp nối không chỉ là gìn giữ một mạch tín ngưỡng được trao truyền qua nhiều thế hệ, mà còn là quá trình tự học, tự trải nghiệm và nhận biết đâu là những giá trị cần được gìn giữ để tín ngưỡng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa giữa những đổi thay của đời sống hôm nay.
Nghệ nhân Vũ Hồng Phong - Bàn tay vàng giữ hồn gỗ Việt
Hơn nửa thế kỷ đi cùng nghề mộc, nghệ nhân Vũ Hồng Phong không chỉ dựng nên những nếp nhà gỗ cổ, mà còn lặng lẽ gìn giữ một lớp trầm tích văn hóa trong đời sống đương đại.
Giai nhân đất Nam Kỳ ngày xưa ấy…
Nếu xuyên không về Sài Gòn và miền Tây Lục tỉnh những năm đầu thế kỷ 20, bạn sẽ thấy một loại "đặc sản" còn gây nghiện hơn cả cà phê vợt hay mắm kho. Đó chính là các đại mỹ nhân đất Nam Kỳ - những người sở hữu vẻ đẹp khiến các công tử phải dốc cạn ví, các đại điền chủ ngẩn ngơ đến mất ngủ, và báo giới thời đó tốn không biết bao nhiêu là giấy mực để viết về họ.
Nghệ nhân Đỗ Thị Luân: Thanh đồng cần giữ nếp cửa Thánh
Trong câu chuyện về những đổi thay của tín ngưỡng thờ Mẫu hôm nay, có lẽ nên bắt đầu từ những người ở lại lâu nhất với cửa Thánh, những người vừa thực hành, vừa gìn giữ.
Giữ nếp tín ngưỡng thờ Mẫu từ những điều giản dị
Trong đời sống văn hoá tâm linh của người Việt, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ từ lâu đã giữ một vị trí đặc biệt. Không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin, đó còn là không gian gìn giữ những chuẩn mực ứng xử: sự khiêm nhường trước đấng tối cao, lòng thành trong hành lễ, và một lối hành đạo biết tiết chế, biết đủ.
Nghệ nhân Vũ Ngọc Chinh - Người giữ lửa tín ngưỡng thờ Mẫu nơi cửa biển xứ Thanh
Ở dải đất ven biển xứ Thanh, nơi con người bao đời sống cùng sóng gió và gửi gắm niềm tin vào các đấng linh thiêng, đền Đức Thánh Cả (thôn Vạn Thắng, xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa) hiện lên như một không gian văn hóa - tín ngưỡng lắng đọng. Ngôi đền thờ Tứ vị Thánh Nương không chỉ là nơi hương khói, cầu an, mà còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, nơi nếp sống tinh thần được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Hiền Anh Sao Mai: Hát từ trái tim Bồ Tát, sống bằng ánh sáng Phật và tình thương của Mẫu
Với Chủ tịch Cộng đồng Doanh nhân Thiền ca Việt Nam - Hiền Anh Sao Mai - Đạo Phật và Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ không chỉ là niềm tin tâm linh, mà là lẽ sống, là hơi thở trong từng lời ca và hành động. Chị chọn sống một đời tỉnh thức và biết ơn, nơi mỗi giai điệu thiền ca là một lời nguyện cầu, mỗi dự án nghệ thuật là một lễ phẩm cúng dường, và mỗi ngày là một hành trình quay về chính mình bằng ánh sáng trí tuệ và hơi ấm của tình thương.
Nghệ nhân dân gian Nguyễn Văn Mười - “Giữ lửa” tín ngưỡng thờ Mẫu vùng đất Kinh Bắc
Trong dòng chảy văn hóa tâm linh Việt Nam, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ giữ một vị trí đặc biệt, là biểu hiện sinh động của đời sống tinh thần, gắn liền với truyền thống tôn vinh nữ thần, cội nguồn và lòng hướng thiện của dân tộc. Trên hành trình gìn giữ và phát huy giá trị đặc sắc ấy, nghệ nhân dân gian (NNDG) Nguyễn Văn Mười - thủ nhang Phúc Lộc Điện (Bắc Ninh) - đã và đang là một trong những tấm gương tiêu biểu, tận tâm, tận lực phụng sự Thánh Mẫu với tinh thần trách nhiệm cao cả.
Nghệ nhân, đồng thầy Chu Đức Tấn - Giữ lửa cho tín ngưỡng thờ Mẫu trong thời đại số
Trong hành trình gìn giữ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - tín ngưỡng thờ Mẫu, một nhân vật tiêu biểu đã và đang để lại nhiều dấu ấn sâu sắc chính là nghệ nhân, đồng thầy Chu Đức Tấn, Giám đốc Văn phòng đại diện Viện Nghiên cứu và Phát triển Đạo Mẫu Việt Nam tỉnh Bắc Kạn (nay là Thái Nguyên).
Nghệ nhân, thanh đồng Trần Thị Thắm: Giữ lửa tín ngưỡng thờ Mẫu giữa đại ngàn Tây Nguyên
Giữa núi rừng Tây Nguyên đầy nắng gió, nơi đại ngàn bazan vang vọng hồn thiêng sông núi, có một người phụ nữ thầm lặng ngày ngày giữ lửa tín ngưỡng thờ Mẫu - đó là nghệ nhân, thanh đồng Trần Thị Thắm. Bà không chỉ là vị thủ nhang của bản điện Linh Từ Tâm Đức (Đắk Lắk), mà còn là một người gìn giữ, lan tỏa ánh sáng của lòng từ, của đạo hạnh, của những giá trị văn hóa dân tộc thuần hậu giữa thời hiện đại.
Chân dung đồng thầy Nguyễn Thị Hiến - Giữ đạo bằng tâm, phụng thờ bằng đức
Giữa vùng đất linh thiêng phố Kiểu - Yên Trường (Yên Định, Thanh Hóa), bên dòng sông Mã hiền hòa, có một người phụ nữ lặng lẽ phụng thờ và gìn giữ ngôi đền thờ danh tướng Trương Công Mỹ. Đồng thầy Nguyễn Thị Hiến - thủ nhang đền - không chỉ là người nối dài hương khói cho một danh nhân thời Trần, mà còn là nhân chứng sống động cho tinh thần “thờ tướng như thờ thánh”, “giữ đạo bằng tâm, phụng thờ bằng đức”.
Đồng thầy Hoàng Xuân Thuỷ - Bền chí vững tâm giữ gìn tín ngưỡng
Trong dòng chảy bao la của văn hoá dân tộc, có những con người lặng thầm như gốc cổ thụ, tỏa bóng mát cho bao lớp người đi sau mà chẳng mảy may kể công. Họ là những bậc giữ đạo bằng tâm, hành đạo bằng trí, và truyền đạo bằng đức, để hồn cốt dân tộc không phai giữa bụi thời gian. Đồng thầy Hoàng Xuân Thuỷ, một người con của vùng đất thiêng Cao Mại, xã Bình Thanh, tỉnh Hưng Yên, là một gương sáng như thế, người hơn 40 năm đứng bóng đèn nhang, phụng sự Thánh Mẫu, mà chưa một lần vơi đạo tình hay nhạt nghĩa thầy trò.
Giữa hai bờ Phật - Mẫu: Người thầy và cánh sen gìn giữ ánh sáng từ tâm
Trong thế giới nhiều chuyển động và phân mảnh hôm nay, có những cá nhân không đi tìm sự nổi bật giữa đám đông, mà lặng lẽ thắp lên một thứ ánh sáng âm ỉ nhưng bền bỉ - ánh sáng của từ tâm. Đại đức Thích Giác Tiến, trụ trì chùa Linh Cao (Bắc Ninh), thành viên Ban Trị sự chùa Huyền Trang (TP. HCM), hiện công tác tại Ban Từ thiện báo Giác Ngộ - là một trong số hiếm những thiền sư như thế.
Đồng thầy Nguyễn Cao Đán - Gương sáng giữ đạo, một tấm lòng giữa đời
Trên mảnh đất linh thiêng Vĩnh Phúc (nay là Phú Thọ), nơi “núi bọc sông bao, sơn kỳ thủy tú”, có một người thầy đã dành cả cuộc đời để giữ gìn ngọn lửa tín ngưỡng thờ Mẫu, đó là đồng thầy Nguyễn Cao Đán, hay còn được biết đến với pháp danh Pháp Ân, người hiện giữ ngôi vị thủ nhang Trung Linh Điện. Ông đã dành cả đời để bảo tồn tín ngưỡng, giữ gìn đạo hạnh và thấm nhuần tinh thần khiêm cung.