Những thợ săn hổ huyền thoại ở Nam Bộ xưa

Nếu nói về huyền thoại săn cọp ở đất phương Nam gần gũi với thời đại của chúng ta nhất, không thể không nhắc đến "Vua săn hổ" vùng U Minh Hạ - cụ Hai Chia, hay còn gọi là Đoàn Văn Chia. Đây không phải là một gã thợ săn hầm hố với súng ống hiện đại, mà là một lão nông thứ thiệt với cặp mắt tinh anh như nhìn thấu qua từng kẽ lá tràm. Cái tài của cụ Hai Chia nằm ở chỗ, cụ không bao giờ đối đầu trực diện theo kiểu "lấy thịt đè người", bởi cụ thừa biết mình không thể khỏe hơn một con cọp nặng ba tạ. Thay vào đó, cụ dùng cái đầu để đấu trí. Cụ chế ra loại bẫy cần, một sự kết hợp tinh tế giữa cơ học và tâm lý học loài cọp. Cụ biết con cọp nào đang đi tuần, con nào đang đói, và con nào đang có ý định "ghé thăm" chuồng bò của dân làng. Khi con thú sập bẫy, bị treo lơ lửng giữa không trung như một chú mèo khổng lồ đang tập làm xiếc, cụ Hai Chia mới lững thững tiến đến với cây đao trên tay. Những cuộc huyết chiến dưới rặng tràm của cụ không chỉ là chuyện tiêu diệt một con thú, mà là bản anh hùng ca về trí tuệ của con người trước sự hung bạo của thiên nhiên.

Ngược dòng lên vùng đất đỏ Bình Dương, nơi có những cánh rừng già ở vùng Tân Khánh - Bà Trà, chúng ta lại gặp một kiểu thợ săn hoàn toàn khác: những võ sư "đả hổ". Trong số đó, võ sư Nguyễn Văn Thới là một cái tên khiến giới võ lâm đương thời phải ngả mũ. Chuyện kể rằng, ông không cần bẫy rập cầu kỳ, vũ khí của ông đôi khi chỉ là một chiếc đòn gánh tre già vót nhọn hoặc cây giáo dài. Trong một lần đụng độ với một con "cọp thành tinh" vốn đã quen mùi thịt người, võ sư Thới không hề nao núng. Khi con mãnh thú tung mình vồ tới với tốc độ của cơn gió lốc, ông chỉ cần một cái lách người điệu nghệ - thứ bộ pháp mà sau này trở thành tinh hoa của võ phái Tân Khánh. Chiếc đòn gánh tre của ông vung lên, không chỉ trúng đích mà còn bẻ gãy cả ý chí chiến đấu của chúa sơn lâm. Với những người như ông Thới, săn hổ không chỉ để bảo vệ xóm làng, mà còn là cách để rèn luyện ý chí và khẳng định vị thế của con người trên vùng đất mới.

Nhưng nếu nói về sự kỳ bí, phải nhắc đến vùng Thất Sơn mây mù bao phủ, nơi những câu chuyện về hổ và người nhuốm màu huyền ảo. Ở đó có cụ Tăng Chủ, tên thật là Bùi Văn Thân (có tài liệu ghi Bùi Đình Thân), một người gắn liền với danh xưng "nuôi hổ như nuôi chó". Nghe có vẻ phi lý, nhưng người dân vùng núi Dài đến nay vẫn còn kể về cách cụ thu phục những con cọp hung dữ nhất chỉ bằng một cây gậy tầm vông và một tấm lòng kiên định. Cụ không giết chúng để lấy da hay nấu cao, mà cụ "thu phục" chúng. Có những giai thoại kể rằng, sau khi bị cụ dạy cho một bài học về lễ nghĩa bằng những đường gậy nhanh như chớp, con cọp dữ bỗng trở nên thuần tính, tối tối lại về nằm phục trước sân để canh cho cụ tu hành. Đây rõ ràng là một kiểu thợ săn đẳng cấp cao, nơi sức mạnh cơ bắp đã nhường chỗ cho sự uy nghiêm của tinh thần.

Và sẽ thật thiếu sót nếu không nhắc đến tiền hiền Đặng Văn Trước tại vùng đất Trảng Bàng, Tây Ninh. Ông không phải là thợ săn chuyên nghiệp theo nghĩa đen, nhưng chiến tích một mình dùng giáo đâm chết hổ dữ ngay giữa làng để cứu dân đã biến ông thành một biểu tượng bất tử. Trong bối cảnh người dân đang hoảng loạn vì sự xuất hiện của "Ngài", ông Trước đã bước ra với sự điềm tĩnh lạ lùng. Một cú đâm chí mạng, một tiếng gầm vang dội rồi tắt lịm, vùng đất Trảng Bàng từ đó mới thực sự thuộc về con người. Sau này, ông được phong làm thần, được thờ cúng trong đình Gia Lộc.

Cuộc đời của những thợ săn hổ này không chỉ có máu và nước mắt, mà còn đầy rẫy những tình tiết bi hài. Có những tay thợ săn ẩn danh như nhóm của ông Sáu Sên ở vùng Phú Thọ, Gia Định xưa. Họ lập ra hẳn một "hội thợ săn" có tổ chức, trang bị súng kíp và bẫy hầm bài bản. Những buổi đi săn của họ giống như một ngày hội, nơi đàn ông trong làng cùng nhau dàn trận, hò hét vang trời để dồn hổ vào thế bí. Đôi khi, sau một đêm canh bẫy vất vả mà chỉ bắt được... một con lợn rừng, cả nhóm lại kéo nhau ra quán rượu ven đường, nhắm rượu đế với thịt nướng và kể những câu chuyện phóng đại về những con cọp to bằng con bò mộng mà họ "suýt" chút nữa đã tóm được.

Những câu chuyện về các thợ săn hổ nổi tiếng ở Nam Bộ không đơn thuần là chuyện giết chóc thú dữ. Đó là câu chuyện về sự sinh tồn, về sự thích nghi và về khí chất của những lưu dân đi mở đất. Họ mang trong mình một chút lãng tử, một chút liều lĩnh và một tấm lòng nghĩa hiệp vô song. Họ hiểu rằng, trên vùng đất "dưới sông sấu lội, trên bờ cọp um" này, nếu không mạnh mẽ hơn thú dữ, con người sẽ mãi mãi là kẻ yếu thế. Ngày nay, khi những cánh rừng đã lùi xa và tiếng gầm của chúa sơn lâm chỉ còn trong sở thú, tên tuổi của cụ Hai Chia, võ sư Nguyễn Văn Thới, võ sư Huỳnh Văn Diệp, cụ Tăng Chủ, cụ Tám Ảnh, cụ Ba Cụt v.v… vẫn còn sống mãi trong những câu chuyện bên bàn trà của người dân Nam Bộ. Đó là những trang sử sống động, giật gân nhưng cũng đầy tự hào về một thời vàng son, khi con người và thiên nhiên đối đầu nhau để viết nên định nghĩa về hai chữ "bản sắc".