Hà Nội: Đền Rừng trang nghiêm cử hành nghi lễ hầu thánh tán xuân lập hạ năm 2026

Trước khi nghi lễ hầu thánh diễn ra, đoàn lễ thực hiện nghi thức phóng sinh tại bến Đền Rừng, bên dòng sông Hồng lặng lẽ chở nặng phù sa. Những giỏ cá, ốc, lồng chim được thả về với tự nhiên trong lời cầu nguyện thành kính, thể hiện tinh thần từ bi, hồi hướng công đức và mong cầu sự an lành cho muôn loài. Giữa không gian sông nước khoáng đạt, nghi thức phóng sinh không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn nhắc nhở con người biết sống thuận tự nhiên, biết trân trọng sự sống và gìn giữ sự hài hòa giữa con người với đất trời.

Trong dòng chảy của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, lễ tán xuân lập hạ là một nghi lễ giàu ý nghĩa. Khi mùa xuân khép lại, mùa hạ bắt đầu, con người hướng lòng tri ân trời đất, tổ tiên, các bậc Thánh linh đã chở che, đồng thời gửi gắm ước nguyện về một mùa mới thuận hòa, no đủ. Tại Đền Rừng, nghi lễ ấy được gìn giữ trang nghiêm, trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh quen thuộc, thu hút sự quan tâm của nhân dân địa phương và du khách gần xa.

Điểm nhấn của buổi lễ là nghi thức hầu thánh do nghệ nhân, thủ nhang Hoàng Xuân Mai loan giá phụng hầu. Trong tiếng văn dâng thánh ngân vang, tiếng trống, tiếng phách hòa quyện cùng từng bước múa uyển chuyển, mỗi giá hầu hiện lên như một câu chuyện văn hóa sống động. Đó không chỉ là sự tái hiện hình tượng các vị Thánh trong tín ngưỡng thờ Mẫu, mà còn là sự kết tinh của âm nhạc, vũ đạo, trang phục, lễ nghi và niềm tin tâm linh của người Việt.

Nghi thức hầu thánh tại Đền Rừng vì thế không chỉ dừng lại ở một sinh hoạt tín ngưỡng. Đó còn là một không gian văn hóa đặc biệt, nơi người tham dự cảm nhận rõ sự giao hòa giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người hôm nay với cội nguồn dân tộc. Trong khoảnh khắc tiếng văn chầu ngân lên, người dự lễ như được chạm vào tầng sâu ký ức văn hóa, nơi lòng thành kính, niềm tin và bản sắc dân tộc cùng hội tụ.

Nghệ nhân, thủ nhang Hoàng Xuân Mai chia sẻ: “Với tôi, hầu thánh không chỉ là dâng lễ cầu cho mưa thuận gió hòa, nhân dân bình an, du khách thập phương được an lành. Sâu xa hơn, đó là lời tri ân với tổ tiên, với đất trời, với Mẫu và các bậc Thánh linh đã chở che cho muôn dân. Mỗi nghi lễ được thực hành bằng lòng thành là một cách gìn giữ cội nguồn, nhắc nhở con người hôm nay biết sống thiện lành, yêu thương và trân trọng những giá trị văn hóa mà cha ông đã trao truyền.”

Lời chia sẻ ấy cũng chính là tinh thần xuyên suốt của nghi lễ tại Đền Rừng: gìn giữ tín ngưỡng không phải bằng hình thức phô diễn, mà bằng lòng thành, sự hiểu biết và trách nhiệm với di sản. Trong bối cảnh đời sống hiện đại có nhiều đổi thay, những nghi lễ truyền thống như hầu thánh tán xuân lập hạ càng có ý nghĩa trong việc nhắc nhớ cộng đồng về đạo lý uống nước nhớ nguồn, về sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, tổ tiên và quê hương xứ sở.

Đền Rừng hôm nay không chỉ là Di tích lịch sử cấp thành phố, mà còn là một điểm đến văn hóa tâm linh tiêu biểu của Long Biên. Nơi đây lưu giữ những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng, đồng thời trở thành địa chỉ để nhân dân và du khách tìm về chiêm bái, trải nghiệm, lắng nghe những câu chuyện về lịch sử, về đạo Mẫu, về lòng thành kính của người Việt đối với các bậc tiền nhân và Thánh Mẫu.

Lễ hầu thánh tán xuân lập hạ tại Đền Rừng cũng là sự tiếp nối sinh động của Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh. Trong tín ngưỡng ấy, hình tượng người Mẹ được tôn vinh với vai trò sinh dưỡng, chở che, ban phúc lành cho con người. Mỗi giá hầu, mỗi lời hát văn, mỗi sắc áo đều chứa đựng một lớp nghĩa văn hóa, phản ánh khát vọng sống nhân văn, hướng thiện và niềm tin vào những điều tốt đẹp.

Không gian lễ hội năm nay còn để lại nhiều cảm xúc với du khách thập phương. Giữa sân đền nghi ngút khói hương, dưới bóng cây cổ thụ và trong âm thanh trầm bổng của lời văn dâng thánh, nhiều người không chỉ đến để dự lễ mà còn để tìm cho mình một khoảng lặng trong tâm hồn. Sự trang nghiêm của nghi thức, vẻ đẹp của trang phục, âm nhạc và lòng thành của người thực hành đã tạo nên một trải nghiệm văn hóa sâu sắc, gần gũi mà thiêng liêng.

Bạn Phương Anh, một du khách từ Hà Nội, xúc động chia sẻ: “Tôi từng nghĩ tín ngưỡng là điều gì đó xa vời, chỉ dành cho người lớn tuổi. Nhưng hôm nay, khi đứng giữa không gian linh thiêng của Đền Rừng, nghe tiếng hát văn và chứng kiến nghi lễ hầu thánh, tôi thấy lòng mình dịu lại. Mọi thứ rất trang nghiêm, đẹp và nhiều cảm xúc, như đưa tôi trở về gần hơn với cội nguồn văn hóa dân tộc.”

Từ những cảm nhận ấy có thể thấy, tín ngưỡng truyền thống chỉ thật sự sống bền lâu khi được cộng đồng tiếp nhận bằng sự trân trọng và hiểu biết. Nếu chỉ còn trong ký ức, di sản sẽ dần lặng im. Nhưng khi được thực hành đúng mực, được gìn giữ bằng lòng thành và được truyền lại cho thế hệ trẻ bằng những trải nghiệm sinh động, di sản ấy sẽ tiếp tục lan tỏa trong đời sống hôm nay.