Kiếm tìm sự ổn định

Một góc Hà Nội vẫn giữ nguyên nét rêu phong trên mái ngói. Tiếng thìa chạm vào thành cốc sứ ở quán bên, và một sự yên ả khiến người ta có thể nghe rõ tiếng chân chim đang chuyền cành.

Thành vừa rời khỏi buổi họp hội đồng quản trị - nơi những cái bắt tay lịch thiệp che giấu áp lực nội tại. Cậu đã có gần như mọi thứ mà người ta gọi là “ổn định”: một công việc danh giá, mức thu nhập khiến nhiều người ghen tị, một vợ hai con - trai gái đủ cả - một căn hộ cao cấp trên tầng 20 với cửa kính nhìn xuống phố sáng rực. Nhưng cũng chính nơi đó, cậu đã có những đêm ngồi ăn cơm một mình, đã bao lần lỡ hẹn với con. Nhìn vào hư không, cậu thấy trong lòng như thiếu điều gì đó… không gọi được tên.

Ở quán trà, cậu gặp ông bác tuổi độ 80, mái tóc bạc, chiếc áo nâu sồng đã sờn vai. Không bảng hiệu, không thực đơn, chỉ một ấm tích sứ đã ngả màu thời gian, vài chiếc ghế gỗ thấp và một tấm lưng còng lặng lẽ rót trà cho vài ba vị khách vắng, rồi tiếp tục gói lại mớ lá sen khô.

Thành hỏi:

- Ông ơi… cuộc sống của ông ngày qua ngày như này, liệu có ổn không ạ?

Ông cười:

- Ổn chứ. Mỗi sáng dậy sớm, đun nước, tưới cây, pha ấm trà cho mình và cho đời. Ổn không phải vì có nhiều, mà vì không thiếu. Không thiếu thời gian để thở. Không thiếu tình cảm để sống.

Ông kể rằng, ngày trẻ cũng từng như Thành - lăn lộn làm ăn, tích góp, leo lên - nhưng đổi lại là những lá thư không kịp hồi âm, những cái tết không về, những người thân lần lượt đi qua đời ông như ga vội. Cho đến khi mẹ mất, ông không về kịp. Giữa sân ga sáng đèn, ông đứng chết lặng, và tự hỏi: “Mình đã ổn chưa?”

Từ đó, ông trở về, rồi lấy vợ, sinh con và mua một căn nhà cũ trong hẻm, mở quán. Còn vợ buôn bán vặt ngoài chợ đầu mối. Con cái đều trưởng thành, học hành tử tế, công việc ổn định. Người đi qua uống một chén rồi đi, nhưng ông thì ở lại. Mỗi ngày, một vài ấm trà, một chút gió, và tia nắng lọt qua tán bàng già. Vậy là đủ.

Thành lặng im.

Trong lòng cậu, câu chuyện của ông lão như một khúc nhạc chậm giữa bản hòa âm gấp gáp của cuộc sống phố thị. Cậu ngập ngừng:

- Nhưng thưa ông, nếu ai cũng bằng lòng sớm, sống chậm, không phấn đấu… thì xã hội làm sao phát triển?

Ông bác mỉm cười:

- Ồ, ta không nói bằng lòng là dừng lại. Chỉ là, phải đứng vững rồi mới bước tiếp được chứ? Một cái cây muốn vươn cao thì rễ phải sâu. Cháu thấy không - cái chén trà nhỏ này, nếu tay cầm run rẩy, có rót mãi cũng không đầy. Còn nếu tay chắc, chỉ cần một lần nghiêng, nước đã tròn.

Thành nhìn ông, thấy trong ánh mắt ấy không phải là sự chối bỏ sự phát triển, mà là một thứ nhịp điệu sống vững vàng, biết mình ở đâu, cần gì, buông gì và giữ gì.

Ông nói tiếp:

- Xã hội này cần người chạy nhanh, nhưng cũng cần người biết đi chậm. Mỗi người có một “mẫu số bình yên” khác nhau. Không có chiếc thước nào đo ổn định giống nhau cho tất cả. Có người 30 tuổi đã thấy đủ, có người 50 vẫn đang chạy tìm. Miễn sao không sợ, không ganh, không chạy vì ai, thì là ổn.

Ngoài hiên, cơn mưa nhẹ chợt đến từ lúc nào. Không khí dịu hơn. Thành chậm rãi đứng dậy, cầm chiếc cặp da quen thuộc, nhưng lần này không còn nắm thật chặt. Trong lòng cậu, một khoảng yên lặng vừa nở ra.

Thành nhìn ông - ánh mắt sâu, nhưng không buồn. Một ánh mắt đã đi qua nhiều mất mát, nhưng không còn lạc hướng.

Trước khi rời quán, ông đặt tay lên vai Thành, nói:

- Về phía mà cháu thấy lòng mình bình yên. Đó là nơi ổn định bắt đầu.